Związek Polskich Fotografów Przyrody - jego rola i miejsce we współczesnym świecie

        W styczniowym numerze miesięcznika Brać Łowiecka opublikowano felieton, w którym Autor tekstu poddaje w wątpliwość wartości etyczne, na których opiera się ZPFP oraz odmawia fotografom prawa do wypowiadania się w sprawach ochrony przyrody. Jednocześnie zdradza on brak podstawowej wiedzy na temat Związku, jego celów statutowych i zakresu działania. Postanowiliśmy opowiedzieć na ten tekst, aby przypomnieć zasady działalności Związku Polskich Fotografów Przyrody oraz podstawy etyczne, na których się ona opiera.
        Związek Polskich Fotografów Przyrody jest stowarzyszeniem, które łączy ludzi o podobnej pasji: do fotografii i przyrody. Wśród ponad 500 członków znajdują się zarówno hobbyści stawiający pierwsze kroki w obu tych obszarach, jak i profesjonaliści – nie tylko zawodowi fotografowie, ale i przyrodnicy zajmujący się ochroną przyrody, pracownicy parków narodowych i naukowcy z wiodących polskich jednostek badawczych. Zarząd Główny i Zarządy Okręgów dokładają starań, aby pomóc tym pierwszym zdobyć jak największą wiedzę oraz promować dobre praktyki i poszanowanie przyrody. Wykłady dotyczące etycznego fotografowania i ochrony przyrody są stałym punktem organizowanego przez Związek Festiwalu Fotografii Przyrodniczej Wizje Natury. Stałe miejsce mają na nim kampanie na rzecz ochrony przyrody prowadzone przez wiodące polskie organizacje społeczne. Także w tym celu, korzystając z wiedzy i doświadczenia zawodowych przyrodników oraz etycznego dorobku uznanych organizacji i instytucji związanych z fotografią przyrodniczą, opracowano Kodeks Etyczny ZPFP.
       Stosunek ZPFP do przyrody można streścić słowami „po pierwsze – nie szkodzić” i mieć na uwadze, że ”podczas fotografowania dzikiej przyrody powinniśmy pamiętać, że życie, rozwój i funkcjonowanie, czyli najszerzej pojęte dobro uwiecznianego obiektu i jego środowiska są znacznie ważniejsze od wykonania zdjęcia”. ZPFP promuje takie zachowania, które pozwalają na uprawianie fotografii przyrodniczej bez szkody dla obiektu fotografowanego i jego środowiska. Kodeks Etyczny ZPFP jest zbiorem zasad i dobrych praktyk, których powinien przestrzegać każdy fotograf szanujący przyrodę. Wytycza on standardy w polskiej fotografii przyrodniczej. Obowiązuje w konkursach organizowanych przez Stowarzyszenie oraz w znaczących konkurach fotografii przyrodniczej w Polsce. Zapisy w nim zawarte są zgodne z przesłaniami ujętymi w dokumentach wiodących europejskich organizacji zrzeszających fotografów przyrody takich jak International Federation of Wildlife Photography IFWP (której ZPFP jest członkiem), hiszpańska AEFONA czy Niemieckie Stowarzyszenie Fotografów Przyrody (GDT), organizacje przyrodnicze (np. National Audubon Society) i największe konkursy fotograficzne (np. Wildlife Photographer of the Year). Wystarczy pobieżnie się z nimi zapoznać by odkryć, że Kodeks Etyczny przyjęty przez ZPFP w niczym im nie ustępuje ani nie jest od nich bardziej surowy.
       Kodeks Etyczny ZFPF nie jest dokumentem stałym i niezmiennym, który ma na celu konserwowanie tradycji. Stosunek człowieka do przyrody, a co za tym idzie etyka środowiskowa, podlegają ciągłej ewolucji. Wynika to zarówno z sukcesywnie powiększającej się wiedzy o wpływie naszych działań na przyrodę, jak również ze zmieniającej się wrażliwości. Praktyki, które jeszcze 50 lat temu uznawane były za normę, jak np. nagminne fotografowanie ptaków przy gniazdach bez odpowiednich zezwoleń i konsultacji z przyrodnikami, dziś są powszechnie uznawane za nieetyczne. Kodeks Etyczny ZPFP wychodzi naprzeciw takim zagadnieniom i podlega okresowej weryfikacji w odpowiedzi na nowe dylematy etyczne, z jakimi mierzą się fotografowie przyrody. Przykładem takiej zmiany jest wprowadzenie w 2013 roku zakazu wabienia na żywą przynętę – przedkładanie wykonania zdjęcia jednego zwierzęcia nad życie innego zostało uznane za działanie nieetyczne, a wykonane w ten sposób zdjęcia nie są akceptowane w konkursach ZPFP.
      Z drugiej strony skok technologiczny, jaki dokonał się na przestrzeni ostatnich lat uczynił z fotografii przyrodniczej – niegdyś aktywności dostępnej tylko dla nielicznych – coraz popularniejsze hobby. Z tego powodu zwiększa się także presja osób fotografujących na przyrodę a sytuacje, które do tej pory zdarzały się sporadycznie zaczynają przeradzać się w zjawiska masowe. Rolą ZPFP jest przyglądanie się takim sytuacjom i stwarzanie przestrzeni na dyskusję z udziałem nie tylko fotografów, ale i naukowców zajmujących się ochroną danych gatunków i siedlisk. Przykładem jest tu wabienie głosowe w okresie lęgowym, które wykorzystywane bez umiaru i wiedzy o konkretnym gatunku może stanowić poważne zagrożenie dla lęgów i dlatego powinno się go unikać. Masowe dokarmianie zwierząt padliną, także jest przykładem nowego zjawiska, którego wpływ na populacje zwierząt jest obecnie analizowany przez ekspertów. Ze względu na głosy krytyki płynące ze środowiska naukowego, ZPFP na ten moment zaleca jego ograniczenie i nie wspiera czatowni posługujących się tą metodą.
        Kodek Etyczny ZPFP nie określa jedynie stosunku fotografa do przyrody, lecz także do odbiorcy. Porusza takie zagadnienia jak choćby transparentność – jakie informacje o sposobie wykonania zdjęcia powinny być udostępnione odbiorcy, by ten nie był wprowadzony w błąd. Przykładem są fotografie wykonane w warunkach aranżowanych, wykreowanych przez człowieka, a nie naturę lub wykonane w niewoli, np. w ogrodach zoologicznych.
       Podsumowując: fotografowanie, jak każda inna działalność, zakłada ingerencję człowieka w przyrodę. Jednak w każdym przypadku należy dążyć do minimalizacji tego wpływu a pracę z gatunkami chronionymi i na terenach chronionych powinno się podejmować zgodnie ze wskazaniami naukowców i obowiązującym prawem, mając na uwadze przede wszystkim dobro przyrody.
       Członkowie ZPFP biorą udział w licznych konkursach i inicjatywach, podejmują także dyskusje na ich temat. Ich przedmiotem może być np. to, czy zaangażowanie w dany projekt nie kłóci się z Kodeksem Etycznym ZPFP. Jeśli, pomimo kontrowersji, jakie budzą wśród fotografów przyrody polowania i myślistwo w Polsce, część fotografów przyrody decyduje się publikować w mediach związanych z łowiectwem, czy uczestniczyć w konkursach organizowanych przez stowarzyszenia czy czasopisma łowieckie, to ma do tego prawo. Z drugiej strony oczekujemy od myśliwych oraz decydentów ustanawiających prawo w zakresie przyrody rewizji ich postawy na rzecz zmniejszenia ingerencji w przyrodę, z myślą o poszanowaniu jej bogactwa i bioróżnorodności oraz innych jej użytkowników lubiących las i obcowanie z naturą.
       Jednym z celów statutowych ZPFP jest współuczestnictwo w ochronie przyrody i zasobów naturalnych Rzeczpospolitej Polskiej. Cel ten jest realizowany między innymi poprzez działalność edukacyjną oraz współpracę z władzami państwowymi, samorządowymi czy innymi stowarzyszeniami i organizacjami społecznymi. Zarówno stanowisko Stowarzyszenia w sprawie wycinki Puszczy Białowieskiej jak i odstrzału łosi było poprzedzone analizą opinii wiodących naukowców zajmujących się tymi tematami i zostało przygotowane w odpowiedzi na wyraźny apel członków i członkiń ZPFP domagających się zabrania głosu w ważnych dla nich sprawach. Zanim głos zabrało ZPFP negatywną opinię w sprawie odstrzału łosi wydał między innymi Dyrektor Biebrzańskiego Parku Narodowego oraz naukowcy zajmujący się badaniem tego gatunku, w tym autorzy kluczowego dokumentu, jakim jest “Strategia ochrony i gospodarowania populacją łosia w Polsce”. Zwrócili oni uwagę między innymi na nieprawidłowości w szacowaniu liczebności łosia i podważyli argumentację o szkodach leśnych czy stwarzaniu zagrożenia przez łosie na drogach.
      W naszej ocenie zezwolenie na odstrzał zwierząt przyzwyczajonych do obecności ludzi, zwierząt, które utraciły strach przed człowiekiem a przy tym nie stanowią dlań zagrożenia jest działaniem skrajnie nieetycznym. Jako odbiorcy turystyki przyrodniczej zaapelowaliśmy także o wzięcie pod uwagę głosu wszystkich interesariuszy, w tym społeczności lokalnych z niej się utrzymujących. Wymienione tu kwestie etyczne, estetyczne czy edukacyjne są, obok takich motywów ochrony przyrody jak kwestie naukowe czy gospodarcze, ważne i uzasadnione od czasów gigantów polskiej ochrony przyrody z profesorem Władysławem Szaferem na czele.
       Na koniec należy dodać, że ZPFP od wielu lat oznajmia swoje stanowiska, wysyła apele do władz Państwa, przy czym ma do tego pełne prawo. W ostatnim okresie - w sprawie ochrony Puszczy Białowieskiej, nowelizacji ustawy Prawo Łowieckie, zezwolenia na odstrzał łosi, a wcześniej np. przeciwko próbie zniesienia moratorium na odstrzał łosi.
      Dla przyjęcia w poczet Stowarzyszenia, należy spełnić zapisy Statutu, opracowanej na tej podstawie deklaracji członkowskiej i regulaminu przyjmowania członków ZPFP (są to dokumenty ogólnodostępne i łatwe do znalezienia na stronie ZPFP). Kandydat(ka) musi uznawać cele i środki działania ZPFP, zapoznać się i akceptować Statut i Kodeks Etyczny ZPFP, ponadto odbyć 3-miesięczny okres próbny (m.in. przez uczestnictwo w zebraniach Okręgu) oraz przedstawić Zarządowi Okręgu, który zgodnie ze Statutem ma uprawnienia do jego przyjęcia w poczet członków Stowarzyszenia, pokaz złożony z 20 prac fotografii przyrody. Dopiero na tej podstawie Zarząd Okręgu może podjąć decyzję o przyjęciu do Związku. Nie oznacza to jednak, że przyjęcie odbywa się automatycznie. Zarząd Okręgu może podjąć decyzję o przedłużeniu okresu próbnego lub nieprzyjęciu do Związku. Zasady te dotyczą wszystkich bez względu na wykonywany przez nich zawód, czy sympatie polityczne, które pozostają poza zainteresowaniem ZPFP.
parent menu item not found: "130"